چطور از هوش مصنوعی پاسخ بهتری بگیریم؟
پرستو قاسمیآخرین به‌روزرسانی: 
گاهی از هوش مصنوعی سؤال می‌پرسیم و پاسخی می‌گیریم که درست به نظر می‌رسد، اما به کارمان نمی‌آید؛ بیش از حد کلی است، لحن مناسبی ندارد یا چیزی را توضیح می‌دهد که منظورمان نبوده است.
مثلاً می‌نویسیم «برام یک متن بنویس» و انتظار داریم دستیار بداند متن برای چه کسی است، کجا منتشر می‌شود و چه هدفی دارد. درحالی‌که این اطلاعات را هنوز در اختیارش نگذاشته‌ایم.
برای گرفتن پاسخ مفیدتر، لازم نیست دستورهای پیچیده یا اصطلاحات فنی بلد باشیم. کافی است خواسته‌مان را روشن‌تر بیان کنیم، اطلاعات مرتبط بدهیم و مشخص کنیم نتیجه را در چه قالبی می‌خواهیم.
در این مقاله، با چند مثال ساده این کار را تمرین می‌کنیم.
۱. مشخص کنید در پایان چه چیزی می‌خواهید
قبل از نوشتن سؤال، به نتیجه موردانتظارتان فکر کنید. می‌خواهید موضوعی را یاد بگیرید؟ متنی را بازنویسی کنید؟ چند گزینه را مقایسه کنید یا برای انجام کاری برنامه بریزید؟
هرچه نتیجه روشن‌تر باشد، ارزیابی پاسخ هم ساده‌تر می‌شود.
درخواست کلی:
«درباره مدیریت زمان توضیح بده.»
درخواست روشن‌تر:
«برای برنامه‌ریزی کارهای روزانه‌ام یک روش ساده پیشنهاد بده. مشکل اصلی من این است که کارهای فوری، وقت کارهای مهم را می‌گیرند. می‌خواهم از فردا آن را اجرا کنم.»
در درخواست دوم، هم مسئله مشخص است و هم نوع کمک موردانتظار؛ به‌جای توضیحی عمومی، زمینه برای پیشنهاد یک روش عملی فراهم شده است.
۲. زمینه لازم را در اختیار دستیار بگذارید
دستیار از شرایطی که توضیح نداده‌اید خبر ندارد. مخاطب، موقعیت، محدودیت‌ها و اطلاعات اولیه می‌توانند پاسخ را تغییر دهند.
فرض کنید می‌خواهید تأخیر یک سفارش را به مشتری اطلاع دهید.
درخواست کلی:
«یک پیام عذرخواهی برای مشتری بنویس.»
درخواست روشن‌تر:
«برای مشتری فروشگاه آنلاین یک پیام کوتاه بنویس. ارسال سفارش او دو روز تأخیر دارد و زمان جدید ارسال چهارشنبه است. لحن محترمانه و صمیمی باشد، بابت تأخیر عذرخواهی کن، اما وعده تخفیف یا جبران نده.»
در این مثال، دستیار اطلاعات لازم برای نوشتن پیام را دارد و احتمال اضافه شدن وعده‌ای که مدنظر شما نیست کمتر می‌شود.
فقط اطلاعات مرتبط را وارد کنید. برای چنین پیامی، معمولاً نیازی به شماره تماس، نشانی یا اطلاعات پرداخت مشتری نیست.
۳. قالب خروجی را از ابتدا تعیین کنید
ممکن است محتوای پاسخ مناسب باشد، اما استفاده از آن به ویرایش زیادی نیاز داشته باشد. مشخص کردن قالب، کمک می‌کند نتیجه به کاربرد نهایی نزدیک‌تر باشد.
برای مثال، می‌توانید بخواهید:
- پاسخ در سه نکته کوتاه نوشته شود.
- مقایسه در یک جدول ارائه شود.
- متن برای پیامک یا ایمیل آماده شود.
- برنامه به روزهای هفته تقسیم شود.
- توضیح با یک مثال شروع شود.
به‌جای «این متن را خلاصه کن»، بنویسید:
«این متن را در پنج نکته خلاصه کن. تصمیم‌ها و اقدام‌های بعدی را جدا بنویس. اگر مسئول یا مهلت انجام کاری در متن مشخص نشده، بنویس “مشخص نشده”.»
این درخواست علاوه بر شکل پاسخ، نحوه برخورد با اطلاعات ناقص را هم روشن می‌کند.
۴. مخاطب و لحن را توضیح دهید
یک موضوع را می‌توان برای کودک، دانشجو، مشتری یا همکار متخصص به شکل‌های متفاوتی توضیح داد.
برای تعیین لحن، از عبارت‌های مشخص استفاده کنید. «خوب و حرفه‌ای بنویس» برداشت‌های مختلفی دارد، اما «محترمانه، کوتاه و بدون اصطلاحات تخصصی» روشن‌تر است.
مثال برای یادگیری:
«مفهوم API را برای کسی توضیح بده که برنامه‌نویسی بلد نیست. ابتدا یک مثال روزمره بزن و بعد در دو جمله توضیح فنی ساده‌ای بده.»
مثال برای محیط کار:
«این گزارش را برای مدیر محصول بازنویسی کن. نتیجه اصلی را اول بیاور، سپس مشکل‌ها و تصمیم‌های لازم را بنویس. جزئیات فنی غیرضروری را حذف کن.»
برای تنظیم سطح توضیح، می‌توانید بگویید چه چیزهایی را از قبل می‌دانید و کدام بخش برایتان مهم است.
۵. محدودیت‌ها را دقیق و سازگار بنویسید
موفق بودن درخواست شبکه، نشان نمی‌دهد خلاصه برای کاربر مفید یا دقیق است. بعد از دریافت پاسخ، دو بررسی جداگانه لازم است:
بررسی ساختار: آیا خروجی خالی نیست؟ آیا بخش‌های لازم وجود دارند؟ اگر خروجی ساختاریافته دریافت می‌کنید، نوع فیلدها و مقادیر قابل‌قبول‌اند؟
بررسی محتوا: آیا مسئله درست تشخیص داده شده؟ اقداماتی به مشتری نسبت داده نشده که انجام نداده است؟ جزئیات مهم حذف نشده‌اند؟
اعتبارسنجی ساختار را می‌توان در برنامه انجام داد. ارزیابی صحت محتوا نیز به مجموعه آزمون و بررسی نمونه‌ها نیاز دارد. برای کاربردهای حساس‌تر، تأیید انسانی باید بخشی از جریان کار باقی بماند.
۶. اگر سبک خاصی می‌خواهید، نمونه بدهید
توضیح سبک همیشه آسان نیست. گاهی یک نمونه کوتاه بهتر از چند صفت، منظورتان را منتقل می‌کند. فرض کنید برای معرفی محصول، متنی ساده و بدون اغراق می‌خواهید. می‌توانید بنویسید:
«لحن متن شبیه این نمونه باشد: “سبک، ساده و مناسب استفاده روزمره.” برای محصول جدید سه جمله با همین میزان سادگی بنویس. از عبارت‌هایی مثل “بی‌نظیر” و “بهترین انتخاب” استفاده نکن.»
همچنین مشخص کنید نمونه از چه نظر مهم است: لحن، ساختار، طول یا میزان جزئیات. اگر اطلاعات نمونه مربوط به محصول دیگری است، بخواهید فقط از سبک آن استفاده شود.
۷. کارهای پیچیده را مرحله‌به‌مرحله پیش ببرید
برای کارهای چندبخشی، بهتر است ابتدا درباره ساختار توافق کنید و بعد سراغ جزئیات بروید. مثلاً برای آماده کردن یک ارائه:
- هدف و مخاطب ارائه را مشخص کنید.
- فهرست پیشنهادی اسلایدها را بگیرید.
- ترتیب و محتوای بخش‌ها را اصلاح کنید.
- متن هر اسلاید را آماده کنید.
- نسخه نهایی را از نظر تکرار، ابهام و طول بررسی کنید.
با این روش، اگر ساختار اولیه مناسب نباشد، پیش از تولید همه محتوا آن را اصلاح می‌کنید.
می‌توانید در شروع بنویسید: «می‌خواهم یک ارائه ده‌دقیقه‌ای درباره نتایج پروژه آماده کنم. فعلاً فقط ساختار پیشنهادی را بده. بعد از تأیید من، متن اسلایدها را بنویس.»
۸. بازخورد مشخص بدهید
لازم نیست اولین پاسخ، نسخه نهایی باشد. اگر نتیجه مناسب نیست، توضیح دهید کدام بخش باید تغییر کند. به‌جای «خوب نیست، دوباره بنویس»، از بازخوردهای دقیق‌تر استفاده کنید:
- «مقدمه را حذف کن و مستقیم سراغ پیشنهادها برو.»
- «لحن بیش از حد رسمی است؛ ساده‌تر بنویس.»
- «مثال‌ها را متناسب با یک فروشگاه آنلاین تغییر بده.»
- «اطلاعات درست است، اما برای مخاطب مبتدی توضیح بیشتری لازم دارد.»
- «فقط پاراگراف آخر را بازنویسی کن؛ بقیه متن مناسب است.»
مشخص کردن بخش‌های مناسب هم مفید است. این کار به حفظ قسمت‌هایی که می‌پسندید کمک می‌کند.
یک مثال کامل: از درخواست کلی تا نتیجه قابل‌استفاده
فرض کنید برای شبکه اجتماعی فروشگاهتان ایده می‌خواهید.
نسخه اولیه:
«برای پیجم ایده بده.»
این درخواست درباره محصول، مخاطب، امکانات یا هدف محتوا اطلاعاتی نمی‌دهد.
نسخه دقیق‌تر:
«برای صفحه یک فروشگاه آنلاین قاب موبایل، پنج ایده ریلز پیشنهاد بده. هدف، معرفی طرح‌ها و تشویق مخاطب به پرسیدن درباره مدل‌های موجود است. فقط با موبایل فیلم می‌گیریم و نمی‌خواهم چهره‌ام در تصویر باشد. برای هر ایده، سناریوی کوتاه، وسایل لازم و متن روی ویدئو را بنویس. اجرا ساده و بدون ادعای تضمینی درباره فروش باشد.»
بعد از دریافت پاسخ، می‌توانید ادامه دهید:
«ایده دوم مناسب است. آن را به یک سناریوی ۱۵ثانیه‌ای تبدیل کن و ترتیب نماها را مشخص کن. متن روی تصویر بیشتر از سه عبارت کوتاه نباشد.»
در این گفت‌وگو، ابتدا گزینه‌ها را بررسی کرده‌اید و سپس یک ایده را به خروجی اجرایی تبدیل کرده‌اید.
۹. پاسخ را پیش از استفاده بررسی کنید
درخواست دقیق‌تر، تضمین درستی پاسخ نیست. ممکن است متن روان باشد، اما عدد، تاریخ، نقل‌قول یا اطلاعات آن نیاز به اصلاح داشته باشد.
برای بررسی خروجی، این سؤال‌ها را بپرسید:
- آیا پاسخ واقعاً به درخواست من مربوط است؟
- آیا اطلاعاتی اضافه شده که من ارائه نکرده‌ام؟
- آیا عددها، نام‌ها و تاریخ‌ها درست‌اند؟
- آیا منبع معرفی‌شده وجود دارد و ادعا را تأیید می‌کند؟
- آیا نتیجه با محدودیت‌ها و شرایط من سازگار است؟
اگر پاسخ باید فقط بر اساس یک متن باشد، صریح بنویسید:
«فقط از اطلاعات همین متن استفاده کن. مواردی را که در آن نیامده، مشخص کن و چیزی به آن اضافه نکن.»
این دستور مفید است، اما همچنان باید خروجی را با متن اصلی تطبیق دهید. برای اطلاعات روز نیز بررسی کنید که ابزار واقعاً به منابع به‌روز دسترسی داشته باشد؛ صرف درخواست «اطلاعات جدید»، چنین دسترسی‌ای ایجاد نمی‌کند.
۱۰. وقتی نمی‌دانید چه بپرسید، از سؤال‌های تکمیلی کمک بگیرید
گاهی مسئله هنوز برای خودمان هم روشن نیست. در این حالت، لازم نیست یک درخواست طولانی و کامل بنویسیم.
می‌توانید بگویید:
«می‌خواهم برای یادگیری یک مهارت برنامه بریزم، اما هنوز زمان‌بندی و مسیرم مشخص نیست. قبل از پیشنهاد برنامه، سه سؤال بپرس که به روشن شدن هدفم کمک کند.»
یا:
«می‌خواهم این متن را بهتر کنم. اول بگو کدام قسمت‌ها مبهم‌اند و برای بازنویسی چه اطلاعاتی لازم داری.»
این روش کمک می‌کند اطلاعات لازم را به‌تدریج مشخص کنید و بعد به سراغ پاسخ نهایی بروید.
یک الگوی ساده برای درخواست‌های روزمره
هر بار که نوشتن درخواست دشوار شد، از این قالب شروع کنید:
«می‌خواهم [کار مشخص] را انجام دهم.
این خروجی برای [مخاطب یا موقعیت] است.
اطلاعات لازم: [زمینه و داده‌های مرتبط].
پاسخ را در قالب [جدول، فهرست، متن یا برنامه] ارائه کن.
این محدودیت‌ها را رعایت کن: [طول، لحن، زمان یا امکانات].
اگر اطلاعات ضروری کم است، قبل از پاسخ سؤال بپرس.»
لازم نیست همیشه همه بخش‌ها را پر کنید. برای یک کار ساده، یک یا دو جمله روشن هم کافی است. هدف، طولانی‌تر نوشتن نیست؛ ارائه اطلاعاتی است که روی نتیجه تأثیر دارد.
پرسش‌های متداول
آیا برای استفاده از هوش مصنوعی باید پرامپت‌نویسی بلد باشیم؟
برای استفاده روزمره، بیان روشن خواسته، ارائه زمینه و مشخص کردن خروجی نقطه شروع مناسبی است. می‌توانید با بررسی پاسخ‌ها و اصلاح درخواست، به‌تدریج مهارت بیشتری پیدا کنید.
آیا درخواست طولانی‌تر همیشه بهتر است؟
خیر. جزئیات مرتبط مفیدند، اما توضیحات تکراری و خواسته‌های متناقض می‌توانند درخواست را مبهم کنند. به‌اندازه‌ای بنویسید که هدف و شرایط روشن شوند.
آیا باید سؤال را انگلیسی بپرسیم؟
برای شروع، از زبانی استفاده کنید که با آن منظورتان را دقیق‌تر بیان می‌کنید. کیفیت پاسخ فارسی به مدل و نوع کار بستگی دارد. نام ابزارها و اصطلاحات تخصصی را در صورت نیاز به زبان اصلی نگه دارید.
اگر پاسخ همچنان مناسب نبود، چه کنیم؟
بررسی کنید مشکل از ابهام درخواست است، کمبود اطلاعات یا محدودیت ابزار. گاهی افزودن یک مثال کافی است؛ گاهی هم باید از منبع معتبر، ابزار دیگری یا کمک متخصص استفاده کرد.
از یک کار واقعی شروع کنید!
یکی از کارهای امروزتان را انتخاب کنید: نوشتن یک پیام، فهمیدن یک مفهوم، خلاصه کردن متن یا آماده کردن برنامه فردا. هدف و شرایط را توضیح دهید، قالب پاسخ را مشخص کنید و نتیجه را بازبینی کنید.
می‌توانید همین الگو را در گفت‌وگو با گیکسی امتحان کنید و با چند اصلاح کوتاه، پاسخ را به نیازتان نزدیک‌تر کنید.